PM Vishvakarma Yojana : केंद्र सरकारच्या सर्वात महत्त्वाकांक्षी योजनांपैकी एक असलेल्या ‘पीएम विश्वकर्मा योजना २०२४’ (PM Vishwakarma Yojana 2024) देशातील पारंपरिक कारागीर आणि हस्त-कलाकारांना आर्थिक आणि व्यावसायिक सहाय्य देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली आहेत. या योजनेचा मुख्य उद्देश, गुरु-शिष्य परंपरेतून चालत आलेली कौशल्ये जपून त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देऊन जागतिक बाजारपेठेशी जोडणे हा आहेत. या योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया १७ सप्टेंबरपासून सुरू झालेली आहे आहे.
तुम्ही या योजनेचा लाभ कोण घेऊ शकता?
पीएम विश्वकर्मा योजनेत १८ पारंपरिक व्यवसायांचा समावेश करण्यात आला आहेत. या व्यवसायांशी संबंधित कारागीर या योजनेसाठी पात्र आहेत:
- सुतार
- होडी बांधणी कारागीर
- चिलखत बनवणारे
- लोहार
- हातोडी आणि अवजार संच बनवणारे
- कुलूप बनवणारे
- सोनार
- कुंभार
- शिल्पकार (मूर्तिकार, दगडी कोरीव काम), पाथरवट (दगड फोडणारे)
- चर्मकार (पादत्राणे कारागीर)
- मेस्त्री
- टोपल्या/चटया/झाडू/कॉयर साहित्य कारागीर
- बाहुल्या आणि खेळणी (पारंपरिक) बनवणारे
- न्हावी (केश कर्तनकार)
- फुलांचे हार बनवणारे कारागीर
- परीट (धोबी)
- शिंपी
- मासेमारीचे जाळे विणणारे
पीएम विश्वकर्मा योजनेचा लाभ घेण्यासाठी पात्रता निकष काय?
अर्जदाराने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार भारतीय नागरिक असावा.
- त्याचे वय १८ वर्षांपेक्षा जास्त आणि ५० वर्षांपेक्षा कमी असावेत.
- अर्जदार वर नमूद केलेल्या १८ पारंपरिक व्यवसायांपैकी एकाशी संबंधित असावावेत.
- योजनेचा लाभ घेण्यासाठी मान्यताप्राप्त संस्थेचे संबंधित ट्रेडचे प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहेत.
पीएम विश्वकर्मा योजने अंतर्गत मिळणारे लाभ कोणते?
या योजनेमुळे कारागिरांना अनेक महत्त्वाचे फायदे मिळतात:
- ओळख आणि प्रमाणपत्र: पात्र कारागिरांना ‘पीएम विश्वकर्मा प्रमाणपत्र’ आणि ओळखपत्र दिले जाते, ज्यामुळे त्यांना अधिकृत ओळख मिळत असतं.
- आर्थिक सहाय्य:
- पहिला टप्पा: ५% सवलतीच्या व्याजदराने १ लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज (परतफेडीची मुदत १८ महिने).
- दुसरा टप्पा: ५% सवलतीच्या व्याजदराने २ लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज (परतफेडीची मुदत ३० महिने).
- कौशल्य विकास प्रशिक्षण: योजनेअंतर्गत ५ दिवसांचे मूलभूत प्रशिक्षण आणि १५ दिवसांचे प्रगत प्रशिक्षण दिले जात आहे. या प्रशिक्षणादरम्यान, दररोज ५०० रुपये मानधन दिले जात आहे
- टूलकिटसाठी प्रोत्साहन: प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यावर नवीन साधने घेण्यासाठी १५,००० रुपये दिले जातात. ही रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जात आहे.
- डिजिटल व्यवहारांसाठी प्रोत्साहन: डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी दरमहा १०० व्यवहारांसाठी प्रति व्यवहार १ रुपया प्रोत्साहनपर दिले जात आहे.
- विपणन सहाय्य (Marketing Support): उत्पादनांना योग्य बाजारपेठ मिळावी यासाठी ब्रँडिंग, जाहिरात, गुणवत्ता प्रमाणपत्र आणि इतर विपणन क्रियाकलापांसाठी मदत केली जातेय.
ऑनलाइन अर्ज करण्याची प्रक्रिया कशी आहे?
तुम्ही तुमच्या जवळच्या कोणत्याही कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC) द्वारे या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
- आधार आणि मोबाईल नंबर सत्यापन: सर्वप्रथम, तुम्हाला तुमच्या जवळच्या CSC वर जाऊन आधार कार्ड आणि मोबाईल नंबर सत्यापित करावा लागणार.
- कारीगर नोंदणी: सत्यापन झाल्यावर, CSC द्वारे तुमची कारीगर म्हणून नोंदणी केली जाते.
- अर्ज फॉर्म भरणे: तुम्हाला तुमची सर्व वैयक्तिक आणि व्यावसायिक माहिती तसेच आवश्यक कागदपत्रांच्या स्कॅन केलेल्या प्रती CSC केंद्रात जमा कराव्या लागतील.
- माहितीचे सत्यापन: अर्जामध्ये दिलेली माहिती ग्रामपंचायत किंवा शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थेद्वारे (Urban Local Body) सत्यापित केली जातील.
- प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्र: अर्ज स्वीकारल्यानंतर तुम्हाला प्रशिक्षण आणि पीएम विश्वकर्मा डिजिटल आयडी आणि प्रमाणपत्र मिळेलही.
- कर्जासाठी अर्ज: प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्र मिळाल्यानंतर तुम्ही योजनेअंतर्गत कर्जासाठी अर्ज करू शकतात.
या योजनेबद्दल अधिक माहितीसाठी तुम्ही अधिकृत वेबसाइट pmvishwakarma.gov.in ला भेट देऊ शकतात.
